# ಣೊಬೆಲ್ ಫೇಚೆ ಫ್ರಿಝೆ Nobel Peace Prize
ದಿನ ವಿಶೇಷ ಘಟನೆಗಳು
31
ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್ ನಿಧನ: ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೊನೆಯ ನಾಯಕ
ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2022 ರಂದು, ಶೀತಲ, ಸಮರವನ್ನು, ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ, ಮತ್ತು, ಸೋವಿಯತ್, ಒಕ್ಕೂಟದ, ಕೊನೆಯ, ನಾಯಕರಾದ, ಮಿಖಾಯಿಲ್, ಗೋರ್ಬಚೇವ್, ನಿಧನರಾದರು.
ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಟುಟು ನಿಧನ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟಗಾರ ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಟುಟು ಅವರು 2021 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಶಿಮೊನ್ ಪೆರೆಸ್ ನಿಧನ: ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2016 ರಂದು, ಇಸ್ರೇಲ್ನ, ಮಾಜಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ, ಶಿಮೊನ್, ಪೆರೆಸ್, ನಿಧನರಾದರು.
ಮಲಾಲಾ ಯೂಸಫ್ಝೈ ಅವರಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣ
ಜುಲೈ 12, 2013 ರಂದು, ತಮ್ಮ 16ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು, ಮಲಾಲಾ ಯೂಸಫ್ಝೈ ಅವರು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. 'ಒಂದು ಮಗು, ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ, ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಲೇಖನಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು' ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ನಿಧನ
ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2013 ರಂದು, ದಕ್ಷಿಣ, ಆಫ್ರಿಕಾದ, ಮಾಜಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಮತ್ತು, 'ಭಾರತ, ರತ್ನ', ನೆಲ್ಸನ್, ಮಂಡೇಲಾ, ನಿಧನರಾದರು.
ಯಾಸರ್ ಅರಾಫತ್ ನಿಧನ: ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ನಾಯಕ
ನವೆಂಬರ್ 11, 2004 ರಂದು, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್, ನಾಯಕ, ಯಾಸರ್, ಅರಾಫತ್, ನಿಧನರಾದರು.
ಮಲಾಲಾ ಯೂಸಫ್ಝೈ ಜನ್ಮದಿನ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತೆ
ಜುಲೈ 12, 1997 ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಮಲಾಲಾ ಯೂಸಫ್ಝೈ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. ತಾಲಿಬಾನ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಕೇತವಾದರು ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 17ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.
ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ನಿಧನ: 'ಕರುಣೆಯ ದೇವತೆ'
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1997 ರಂದು, 'ಭಾರತ, ರತ್ನ', ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತೆ, ಮದರ್, ತೆರೇಸಾ ಅವರು, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ, ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ, ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯನ್ನು, 'ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ದಾನ, ದಿನ'ವಾಗಿ, ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಯಿಟ್ಜಾಕ್ ರಾಬಿನ್ ಹತ್ಯೆ
ನವೆಂಬರ್ 4, 1995 ರಂದು, ಇಸ್ರೇಲ್ನ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ, ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ, ಯಿಟ್ಜಾಕ್, ರಾಬಿನ್ ಅವರನ್ನು, ಹತ್ಯೆ, ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ವಿಲ್ಲೀ ಬ್ರಾಂಟ್ ನಿಧನ: ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಜಿ ಛಾನ್ಸಲರ್
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 1992 ರಂದು, ನಿಧನರಾದ, ವಿಲ್ಲೀ, ಬ್ರಾಂಟ್, ಜರ್ಮನಿಯ, ಮಾಜಿ, ಛಾನ್ಸಲರ್, ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರು.
ಕ್ಯಾಂಪ್ ಡೇವಿಡ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 1978 ರಂದು, 'ಕ್ಯಾಂಪ್, ಡೇವಿಡ್, ಒಪ್ಪಂದ'ಗಳಿಗೆ, ಸಹಿ, ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದು, ಇಸ್ರೇಲ್, ಮತ್ತು, ಈಜಿಪ್ಟ್, ನಡುವೆ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು, ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
ರಾಲ್ಫ್ ಬಂಚ್ ನಿಧನ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 1971 ರಂದು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ, ರಾಲ್ಫ್, ಬಂಚ್, ನಿಧನರಾದರು.
ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಶ್ವೈಟ್ಜರ್ ನಿಧನ: ವೈದ್ಯ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1965 ರಂದು, ನಿಧನರಾದ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್, ಶ್ವೈಟ್ಜರ್, ವೈದ್ಯ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಮತ್ತು, 'ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ'. ಅವರು, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ, ಮಾನವೀಯ, ಸೇವೆಗಾಗಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್ಗೆ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14, 1964 ರಂದು, ಅಮೆರಿಕನ್, ನಾಗರಿಕ, ಹಕ್ಕುಗಳ, ನಾಯಕ, ಮಾರ್ಟಿನ್, ಲೂಥರ್, ಕಿಂಗ್, ಜೂನಿಯರ್ ಅವರಿಗೆ, 'ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು, ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ ಜನ್ಮದಿನ: ಅಮೆರಿಕದ 44ನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1961 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಬರಾಕ್, ಒಬಾಮಾ, ಅಮೆರಿಕದ, 44ನೇ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ. ಅವರು, ಈ, ಹುದ್ದೆಯನ್ನು, ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಮೊದಲ, ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು, 2009ರ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾಗ್ ಹ್ಯಾಮರ್ಶೋಲ್ಡ್ ನಿಧನ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ
ಆಗಸ್ಟ್ 18, 1961 ರಂದು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ, ಮಹಾಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಡಾಗ್, ಹ್ಯಾಮರ್ಶೋಲ್ಡ್, ವಿಮಾನ, ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ, ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ, ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಜಾರ್ಜ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ನಿಧನ: 'ಮಾರ್ಷಲ್ ಪ್ಲಾನ್'ನ ರೂವಾರಿ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 1959 ರಂದು, 'ಮಾರ್ಷಲ್, ಪ್ಲಾನ್'ನ, ರೂವಾರಿ, ಜಾರ್ಜ್, ಮಾರ್ಷಲ್, ನಿಧನರಾದರು.
ಲೇಕ್ ವಲೇಸಾ ಜನ್ಮದಿನ: ಪೋಲೆಂಡ್ನ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 1943 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಲೇಕ್, ವಲೇಸಾ, 'ಸಾಲಿಡಾರಿಟಿ', ಚಳವಳಿಯ, ನಾಯಕ, ಮತ್ತು, ಪೋಲೆಂಡ್ನ, ಮಾಜಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ.
ಎಲೆನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಸರ್ಲೀಫ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಲೈಬೀರಿಯಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 1938 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಎಲೆನ್, ಜಾನ್ಸನ್, ಸರ್ಲೀಫ್, ಆಫ್ರಿಕಾದ, ಮೊದಲ, ಚುನಾಯಿತ, ಮಹಿಳಾ, ರಾಷ್ಟ್ರದ, ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ.
14ನೇ ದಲೈ ಲಾಮಾ, ತೇನ್ಜಿನ್ ಗ್ಯಾತ್ಸೋ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನ
ಜುಲೈ 6, 1935 ರಂದು ಜನಿಸಿದ ತೇನ್ಜಿನ್ ಗ್ಯಾತ್ಸೋ, 14ನೇ ದಲೈ ಲಾಮಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಟಿಬೆಟ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕಾಗಿ 1989ರ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಡೆಸ್ಮಂಡ್ ಟುಟು ಜನ್ಮದಿನ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1931 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಡೆಸ್ಮಂಡ್, ಟುಟು, ದಕ್ಷಿಣ, ಆಫ್ರಿಕಾದ, ವರ್ಣಭೇದ, ವಿರೋಧಿ, ಹೋರಾಟಗಾರ, ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರು.
ಅಡಾಲ್ಫೋ ಪೆರೆಜ್ ಎಸ್ಕಿಲ್ವೆಲ್ ಜನ್ಮದಿನ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ನವೆಂಬರ್ 26, 1931 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಅಡಾಲ್ಫೋ, ಪೆರೆಜ್, ಎಸ್ಕಿಲ್ವೆಲ್, 1980ರ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರು.
ಯಾಸರ್ ಅರಾಫತ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್ ನಾಯಕ
ಆಗಸ್ಟ್ 24, 1929 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಯಾಸರ್, ಅರಾಫತ್, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನ್, ಲಿಬರೇಶನ್, ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್, (PLO) ನ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ, ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು, 1994ರ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು.
ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್ ಜನ್ಮದಿನ: ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು 'ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್'ನಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರು
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 1928 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಎಲೀ, ವೀಸೆಲ್, 'ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್'ನಿಂದ, ಬದುಕುಳಿದ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ, ಲೇಖಕ.
ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಅಮೆರಿಕದ 39ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1924 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಜಿಮ್ಮಿ, ಕಾರ್ಟರ್, ಅಮೆರಿಕದ, 39ನೇ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಮತ್ತು, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರು.
ಶಿಮೊನ್ ಪೆರೆಸ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಇಸ್ರೇಲ್ನ ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಆಗಸ್ಟ್ 2, 1923 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಶಿಮೊನ್, ಪೆರೆಸ್, ಇಸ್ರೇಲ್ನ, ಮಾಜಿ, ಪ್ರಧಾನಿ, ಮತ್ತು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ. 'ಓಸ್ಲೋ, ಒಪ್ಪಂದ'ಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ, ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ, 1994 ರಲ್ಲಿ, 'ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಲಭಿಸಿತು.
ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ ಜನ್ಮದಿನ: ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ-ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದ ದಂತಕಥೆ
ಜುಲೈ 18, 1918 ರಂದು ಜನಿಸಿದ ನೆಲ್ಸನ್ ಮಂಡೇಲಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ-ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತ. 27 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲುವಾಸದ ನಂತರ, ಅವರು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಅನ್ವರ್ ಸಾದತ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
ಈಜಿಪ್ಟ್ನ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕ ಅನ್ವರ್ ಸಾದತ್ ಅವರು 1918 ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ ಜನ್ಮದಿನ: 'ಕರುಣೆಯ ದೇವತೆ'
ಆಗಸ್ಟ್ 26, 1910 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಮದರ್, ತೆರೇಸಾ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬಡವರ, ಮತ್ತು, ರೋಗಿಗಳ, ಸೇವೆಗಾಗಿ, ತಮ್ಮ, ಜೀವನವನ್ನು, ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ಅವರಿಗೆ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು, 'ಭಾರತ, ರತ್ನ', ಲಭಿಸಿದೆ.
ಕಾರ್ಡೆಲ್ ಹಲ್ ಜನ್ಮದಿನ: ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ
ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 1871 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಕಾರ್ಡೆಲ್, ಹಲ್, 'ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ'ಯ, ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ, ಪಾತ್ರ, ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರಾದರು.
ಜೇನ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಜನ್ಮದಿನ: ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕಿ
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 1860 ರಂದು, ಜನಿಸಿದ, ಜೇನ್, ಆಡಮ್ಸ್, ಅಮೆರಿಕದ, ಸಮಾಜ, ಸುಧಾರಕಿ. ಅವರು, ಚಿಕಾಗೋದಲ್ಲಿ, 'ಹಲ್, ಹೌಸ್', ಅನ್ನು, ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು, 1931ರ, ನೊಬೆಲ್, ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.