#69 6ನೇ ಆವರ್ತ
Tm
ಥ್ಯೂಲಿಯಂ
Thulium
168.93 u
ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ (Lanthanide)
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ: 69 ಘನ (Solid)

ಥ್ಯೂಲಿಯಂ

Thulium (Tm) · ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 168.93 u

ಕರಗುವ ಬಿಂದು (Melting Point)
800–1650 °C
ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು (Boiling Point)
1200–3500 °C
ಸಾಂದ್ರತೆ (Density)
6.1–9.8 g/cm³
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ
[Xe] 4f¹³ 6s²
ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ
1.1–1.3
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು
+3

ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ ಲೋಹ.

📖

ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ಥ್ಯೂಲಿಯಂ (Thulium) ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದ 69ನೇ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ 'Tm' ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 168.93 u ಆಗಿದ್ದು, ಇದು 6ನೇ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಇದು ಕೋಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ solid ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 800–1650 °C ಮತ್ತು ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು 1200–3500 °C ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆ 6.1–9.8 g/cm³ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ 1.1–1.3 ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ [Xe] 4f¹³ 6s² ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು +3 ಆಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಧಾತುವನ್ನು ಪೆರ್ ಟಿಯೋಡರ್ ಕ್ಲೀವ್ ಅವರು 1879ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ / ಯುರೋಪ್ದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ ಲೋಹ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ: ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಥ್ಯೂಲಿಯಂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌತ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿವೆ.

⚛️ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಧಾತು ಸಂಕೇತ (Symbol) Tm
ಕನ್ನಡ ಹೆಸರು ಥ್ಯೂಲಿಯಂ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು Thulium
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ (Atomic Number) 69
ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (Atomic Mass) 168.93 u
ಆವರ್ತ (Period) 6ನೇ ಆವರ್ತ
ಗುಂಪು (Group) f-ಬ್ಲಾಕ್
ವರ್ಗ (Category) ಲ್ಯಾಂಥನೈಡ್ (Lanthanide)
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ (Electron Config) [Xe] 4f¹³ 6s²
ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ (Pauling scale) 1.1–1.3
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು (Oxidation States) +3

🌡️ ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ

ಕೋಣೆ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ ಘನ (Solid)
ಕರಗುವ ಬಿಂದು (Melting Point) 800–1650 °C
ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು (Boiling Point) 1200–3500 °C
ಸಾಂದ್ರತೆ (Density) 6.1–9.8 g/cm³
ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆ (Crystal Structure) ಷಡ್ಭುಜೀಯ
ಕಂಡುಹಿಡಿದವರು (Discoverer) ಪೆರ್ ಟಿಯೋಡರ್ ಕ್ಲೀವ್
ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವರ್ಷ (Discovery Year) 1879
ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸ್ಥಳ / ದೇಶ ಸ್ವೀಡನ್ / ಯುರೋಪ್
🛠️

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು

1 ಪೋರ್ಟಬಲ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ
2 ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಲೇಸರ್‌ಗಳು
3 ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದ ಸೂಪರ್‌ಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳು
🌍 ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯತೆ

ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ತೊಗಟೆ, ಖನಿಜ ಶಿಲೆಗಳು ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ/ಮುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

🧬 ಜೈವಿಕ ಪಾತ್ರ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

⚠️ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ. ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.

💡

ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿಶೇಷ ಅಂಶ (Fun Fact)

ಪುರಾತನ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹೆಸರು 'ಥುಲೆ'ಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

⚛️

ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು (Isotopes)

Tm-168