ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್

ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ (೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೯ - ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬) ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅಪ್ರತಿಮ ನಟ, ಗಾಯಕ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ. ಐದು ದಶಕಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ಪೌರಾಣಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದ್ವಿತೀಯ ಅಭಿನಯದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ 'ನಟ ಸಾರ್ವಭೌಮ' ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ 'ಅಣ್ಣಾವ್ರು' ಎಂದೇ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಕುತ್ತು ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಡಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಐತಿಹಾಸಿಕ 'ಗೋಕಾಕ್ ಚಳವಳಿ'ಗೆ ನೇತೃತ್ವ ನೀಡಿ, ಇಡೀ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ನಟನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಗಾಯಕರಾಗಿಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದು 'ಗಾನ ಗಂಧರ್ವ' ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಿದ.

ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ

ಮುತ್ತುರಾಜ ಅವರು ಜನಿಸಿದ್ದು ಗಾಜನೂರಿನ ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ. ಅವರ ತಂದೆ ಸಿಂಗನಲ್ಲೂರು ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ಹೆಸರಾಂತ ರಂಗಭೂಮಿ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ತಂದೆಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುತ್ತುರಾಜ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಖ್ಯಾತ 'ಗುಬ್ಬಿ ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಬಸವೇಶ್ವರ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿ' (ಗುಬ್ಬಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿ) ಸೇರಿದ ಅವರು, ರಂಗಭೂಮಿಯ ಕಠಿಣ ಶಿಸ್ತು, ಗಾಯನ, ಹಾವಭಾವ ಮತ್ತು ನಟನೆಯನ್ನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಅವರ ನಟನಾ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹೆಚ್. ಎಲ್. ಎನ್. ಸಿಂಹ ಅವರು, ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಎ.ವಿ.ಎಂ. ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ 'ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ 'ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್' ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 'ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ' ಚಿತ್ರವು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡು, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಹಾನ್ ಪಯಣ

ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಅವರ ಸಿನೆಮಾ ಪಯಣ ೨೦೬ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳವರೆಗೆ ಸಾಗಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ನಟರಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಪ್ರಮುಖರು:

• ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರಗಳು: ಭಕ್ತ ವಿಜಯ, ಭಕ್ತ ಕನಕದಾಸ, ಭಕ್ತ ಕುಂಬಾರ, ಸತ್ಯ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ, ಬಭ್ರುವಾಹನ, ಮಂತ್ರಾಲಯ ಮಹಾತ್ಮೆ. ಅವರ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರ ಪಾತ್ರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಜರಾಮರ.
• ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು: ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ, ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ, ಇಮ್ಮಡಿ ಪುಲಿಕೇಶಿ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, ಮಯೂರ ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೀರರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಜೀವ ತುಂಬಿದರು.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು: ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ, ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ, ಎರಡು ಕನಸು, ಭಾಗ್ಯವಂತರು, ನಾ ನಿನ್ನ ಮರೆಯಲಾರೆ, ಪ್ರೇಮದ ಕಾಣಿಕೆ, ಶಂಕರ್ ಗುರು. 'ಬಂಗಾರದ ಮನುಷ್ಯ' ಚಿತ್ರವು ರಾಜ್ಯದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಗರ ಯುವಕರು ಹಳ್ಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.
• ಸಿಐಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರಗಳು: ಜೇಡರ ಬಲೆ, ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಸಿಐಡಿ ೯೯೯, ಆಪರೇಷನ್ ಜಾಕ್‌ಪಾಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಐಡಿ ೯೯೯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು.

ಗಾನ ಗಂಧರ್ವ - ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ

ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು ರಂಗಭೂಮಿಯ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಅದ್ಭುತ ಕಂಠಸಿರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರು ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ೧೯೭೪ ರ 'ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಸವಾಲು' ಚಿತ್ರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಅವರ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರು "ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ ಊರೇ ಹೋರಾಡಲಿ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಆ ಹಾಡು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಹಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ನಟರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದರು. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ 'ಜೀವನ ಚೈತ್ರ' ಚಿತ್ರದ "ನಾದಮಯ ಈ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ" ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ ಗಾಯನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ' ಪಡೆದರು. ಇವರು ಹಾಡಿದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇಂದಿಗೂ ಅನುರಣಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಗೋಕಾಕ್ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನ

೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಪ್ರೊ. ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಜಾರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್, ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದರು.

ಅವರ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಟ್ಟು ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕವೇ ಬೀದಿಗಿಳಿಯಿತು. ಈ ಹೋರಾಟವು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ಗೋಕಾಕ್ ವರದಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಕನ್ನಡಿಗರ ಪಾಲಿಗೆ ರಾಜ್ ಕೇವಲ ನಟನಾಗಿರದೆ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಕ್ಷಕರಾದರು.

ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳು

ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು

ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಯಾವುದೇ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಸಿಗದಷ್ಟು ಅಪಾರ: