ಡಾ. ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ, ಮುಕ್ತ ವೈಚಾರಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭೀತ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಂತರು, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೈಗಾ ಅಣುಸ್ಥಾವರ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ
| ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು | ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ |
| ಜನಪ್ರಿಯ ಬಿರುದುಗಳು | ಕಡಲತೀರದ ಭಾರ್ಗವ, ನಡೆದಾಡುವ ವಿಶ್ವಕೋಶ |
| ಜನನ | ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೦೨ (ಕೋಟ, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ) |
| ನಿಧನ | ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ (ಮಣಿಪಾಲ) |
| ಪತ್ನಿ | ಲೀಲಾ ಕಾರಂತ |
| ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಗಳು | ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ, ಚೋಮನ ದುಡಿ, ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು, ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ, ಅಳಿದ ಮೇಲೆ |
| ಯಕ್ಷಗಾನ ಸೇವೆ | ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ ಸಂಶೋಧನೆ, ಯಕ್ಷಗಾನ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನವೀನ ರೂಪ |
| ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ೧೯೭೭ ('ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು' ಕೃತಿಗೆ) |
ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು
- ಮರಳಿ ಮಣ್ಣಿಗೆ: ಕರಾವಳಿಯ ಮೂರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಮಹಾನ್ ಕಾದಂಬರಿ. ಇದು ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ.
- ಚೋಮನ ದುಡಿ: ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ಕ್ರೂರ ಮುಖವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಾದಂಬರಿ (ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು).
- ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು: ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕತೆಯ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ನೋಡುವ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕೃತಿ.
- ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಬಾಲಪ್ರಪಂಚ: ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಿತಿ.
ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
| ವರ್ಷ | ಪ್ರಶಸ್ತಿ / ಗೌರವ | ವಿವರ |
|---|---|---|
| ೧೯೬೮ | ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | 'ಯಕ್ಷಗಾನ ಬಯಲಾಟ' ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ |
| ೧೯೭೭ | ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | 'ಮೂಕಜ್ಜಿಯ ಕನಸುಗಳು' ಕೃತಿಗೆ |
| ೧೯೫೫ | ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ | ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೩೭ನೇ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು |
| ೧೯೭೫ | ಪದ್ಮಭೂಷಣ ತಿರಸ್ಕಾರ | ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಮಾಡಿದರು |
