ದೇವನಹಳ್ಳಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗುಂಡಪ್ಪನವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕದ ಮುಕುಟಮಣಿ. ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದವಿ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಂತ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದ್ವಿತೀಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಮಹಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ

ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ದೇವನಹಳ್ಳಿ ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಗುಂಡಪ್ಪ
ಜನನ ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮೮೭ (ಮುಳಬಾಗಿಲು, ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆ)
ನಿಧನ ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೫ (ಬೆಂಗಳೂರು)
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ (೧೯೪೩), ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ
ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥಗಳು ಜ್ಞಾಪಕ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ (೮ ಸಂಪುಟಗಳು)
ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆ (GIPA), ಬೆಂಗಳೂರು
ಗೌರವಗಳು ಪದ್ಮಭೂಷಣ (೧೯೭೪), ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ

೯೪೫ ಪದ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ 'ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ' ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ತತ್ವ ಕಾವ್ಯ. ಬದುಕಿನ ಏಳುಬೀಳು, ಸಾವು-ನೋವು, ಆನಂದ, ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಕಗ್ಗದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಲುಗಳು:

ಹುಲ್ಲಾಗು ಬೆಟ್ಟದಡಿ, ಮನೆಗೆ ಮಲ್ಲಿಗೆಯಾಗು,
ಕಲ್ಲಾಗು ಕಷ್ಟಗಳ ಮಳೆಯ ವಿಧಿ ಸುರಿಯೆ.
ಬೆಲ್ಲವಾಗು ದೀನದುರ್ಬಲರಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೊಳಗೊಂದಾಗು,
ಎಲ್ಲರೊಳು ಬೆರೆತು ಬದುಕು, ಮಂಕುತಿಮ್ಮ.