ಬಸವಣ್ಣನವರು (೧೧೦೫ - ೧೧೬೭) ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು. ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ, ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ' ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ದಾರ್ಶನಿಕರು.

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ

ಹೆಸರು ಬಸವಣ್ಣ (ಬಸವೇಶ್ವರ, ಜಗಜ್ಯೋತಿ ಬಸವಣ್ಣ)
ಜನನ ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರ, ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ತದಿಗೆ (ಇಂದಿನ ಬಸವ ಜಯಂತಿ) ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೦೫
ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳ ಬಾಗೇವಾಡಿ (ಇಂದಿನ ಬಸವನ ಬಾಗೇವಾಡಿ, ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ)
ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳ ಕೂಡಲಸಂಗಮ (ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ)
ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಮಾದರಸ ಮತ್ತು ಮಾದಲಾಂಬಿಕೆ
ಪತ್ನಿಯರು ಗಂಗಾಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀಲಾಂಬಿಕೆ
ಅಂಕಿತನಾಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ
ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ, ದಾಸೋಹ, ಸಮಾನತೆ, ಇಷ್ಟಲಿಂಗ ಪೂಜೆ
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸತ್ತು 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ದ ಸ್ಥಾಪಕರು

ಅನುಭವ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ

ಕಲಚೂರಿ ದೊರೆ ಬಿಜ್ಜಳನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಬಸವಣ್ಣನವರು, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಮಾಜೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದರು. ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 'ಅನುಭವ ಮಂಟಪ'ದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭುಗಳು ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ, ಮಾದಾರ ಚೆನ್ನಯ್ಯ, ಡೋಹರ ಕಕ್ಕಯ್ಯ, ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಶರಣರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ

ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗಹನವಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಬಸವಣ್ಣನವರ ವಚನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ. ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನ ಸಪ್ತ ಸೂತ್ರಗಳು:

ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ,
ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ,
ತನ್ನ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಡ, ಇದಿರ ಹಳಿಯಲು ಬೇಡ.
ಇದೇ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ, ಇದೇ ಬಹಿರಂಗಶುದ್ಧಿ,
ಇದೇ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನೊಲಿಸುವ ಪರಿ.