#45 5ನೇ ಆವರ್ತ
Rh
ರೋಡಿಯಂ
Rhodium
102.91 u
ಪರಿವರ್ತನೆ ಲೋಹ (Transition Metal)
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ: 45 ಘನ (Solid)

ರೋಡಿಯಂ

Rhodium (Rh) · ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 102.91 u

ಕರಗುವ ಬಿಂದು (Melting Point)
1200–3400 °C
ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು (Boiling Point)
2000–5500 °C
ಸಾಂದ್ರತೆ (Density)
4.5–22.6 g/cm³
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ
[Kr] 4d⁸ 5s¹
ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ
1.3–2.5
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು
+2, +3, +4

ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಂಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹ.

📖

ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ

ರೋಡಿಯಂ (Rhodium) ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದ 45ನೇ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ 'Rh' ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 102.91 u ಆಗಿದ್ದು, ಇದು 5ನೇ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಇದು ಕೋಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ solid ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 1200–3400 °C ಮತ್ತು ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು 2000–5500 °C ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆ 4.5–22.6 g/cm³ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ 1.3–2.5 ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ [Kr] 4d⁸ 5s¹ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು +2, +3, +4 ಆಗಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಧಾತುವನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ಹೈಡ್ ವೊಲಾಸ್ಟನ್ ಅವರು 1803ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿನಂಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ: ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಡಿಯಂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌತ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿವೆ.

⚛️ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಧಾತು ಸಂಕೇತ (Symbol) Rh
ಕನ್ನಡ ಹೆಸರು ರೋಡಿಯಂ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರು Rhodium
ಪರಮಾಣು ಸಂಖ್ಯೆ (Atomic Number) 45
ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (Atomic Mass) 102.91 u
ಆವರ್ತ (Period) 5ನೇ ಆವರ್ತ
ಗುಂಪು (Group) 9ನೇ ಗುಂಪು
ವರ್ಗ (Category) ಪರಿವರ್ತನೆ ಲೋಹ (Transition Metal)
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ (Electron Config) [Kr] 4d⁸ 5s¹
ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ (Pauling scale) 1.3–2.5
ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು (Oxidation States) +2, +3, +4

🌡️ ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ

ಕೋಣೆ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ ಘನ (Solid)
ಕರಗುವ ಬಿಂದು (Melting Point) 1200–3400 °C
ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು (Boiling Point) 2000–5500 °C
ಸಾಂದ್ರತೆ (Density) 4.5–22.6 g/cm³
ಸ್ಫಟಿಕ ರಚನೆ (Crystal Structure) ಘನಾಕಾರ / ಷಡ್ಭುಜೀಯ
ಕಂಡುಹಿಡಿದವರು (Discoverer) ವಿಲಿಯಂ ಹೈಡ್ ವೊಲಾಸ್ಟನ್
ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವರ್ಷ (Discovery Year) 1803
ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸ್ಥಳ / ದೇಶ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ
🛠️

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು

1 ಕಾರುಗಳ ಕ್ಯಾಟಲಿಟಿಕ್ ಪರಿವರ್ತಕಗಳು
2 ಬಿಳಿ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣ ಲೇಪನ
3 ರಾಸಾಯನಿಕ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳು
🌍 ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯತೆ

ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ತೊಗಟೆ, ಖನಿಜ ಶಿಲೆಗಳು ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ/ಮುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

🧬 ಜೈವಿಕ ಪಾತ್ರ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

⚠️ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ. ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.

💡

ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿಶೇಷ ಅಂಶ (Fun Fact)

ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡಿಯಂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ!

⚛️

ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳು (Isotopes)

Rh-102