ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಂ
Dysprosium (Dy) · ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 162.50 u
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಮೋಟಾರ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತಗಳು ಅಧಿಕ ಶಾಖದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಲೋಹ.
ವಿಸ್ತೃತ ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಂ (Dysprosium) ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕದ 66ನೇ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತ 'Dy' ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಮಾಣು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ 162.50 u ಆಗಿದ್ದು, ಇದು 6ನೇ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.
ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಇದು ಕೋಣೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ solid ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದರ ಕರಗುವ ಬಿಂದು 800–1650 °C ಮತ್ತು ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು 1200–3500 °C ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾಂದ್ರತೆ 6.1–9.8 g/cm³ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನೆಗೆಟಿವಿಟಿ 1.1–1.3 ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ವಿನ್ಯಾಸ [Xe] 4f¹⁰ 6s² ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳು +3 ಆಗಿವೆ.
ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಧಾತುವನ್ನು ಪಾಲ್-ಎಮಿಲ್ ಲೆಕಾಕ್ ಅವರು 1886ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ / ಯುರೋಪ್ದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಮೋಟಾರ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತಗಳು ಅಧಿಕ ಶಾಖದಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಲೋಹ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ: ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಪ್ರೋಸಿಯಂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌತ-ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸಿವೆ.
⚛️ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
🌡️ ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಧಾತುವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ತೊಗಟೆ, ಖನಿಜ ಶಿಲೆಗಳು ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ/ಮುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ. ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.
ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ವಿಶೇಷ ಅಂಶ (Fun Fact)
ಗ್ರೀಕ್ನಲ್ಲಿ 'ಡಿಸ್ಪ್ರೊಸಿಟೋಸ್' ಎಂದರೆ 'ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು' ಎಂದರ್ಥ!