ರೊಸೆಟ್ಟಾ ಶಿಲೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆ

ಜುಲೈ 15, 1799 ರಂದು, ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂದು, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ಟೆಯ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ (Egyptian campaign) ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಯರ್-ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಬೌಚಾರ್ಡ್ (Pierre-François Bouchard) ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕ, ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರೊಸೆಟ್ಟಾ (Rosetta) ಎಂಬ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ, ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಹಳೆಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕೆಡವುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲಾಫಲಕವನ್ನು (slab of black basalt) ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಶಿಲಾಫಲಕವು, ನಂತರ 'ರೊಸೆಟ್ಟಾ ಶಿಲೆ' (Rosetta Stone) ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಈ ಶಿಲೆಯು, ಒಂದೇ ಪಠ್ಯವನ್ನು, ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ (scripts) ಕೆತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮೂರು ಲಿಪಿಗಳೆಂದರೆ: ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಚಿತ್ರಲಿಪಿ (hieroglyphic); ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈಜಿಪ್ಟಿನ 'ಡೆಮೋಟಿಕ್' (Demotic) ಲಿಪಿ; ಮತ್ತು ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ (ancient Greek) ಲಿಪಿ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ತಕ್ಷಣವೇ ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಶಿಲೆಯು, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ನಿಗೂಢವಾಗಿದ್ದ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು (decipher) ಕೀಲಿಕೈಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು. ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಫ್ರೆಂಚರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, 1801 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಶಿಲೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಯಿತು.

ಅಂದಿನಿಂದ, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ (British Museum) ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1822 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಜೀನ್-ಫ್ರಾಂಕೋಯಿಸ್ ಚಾಂಪೋಲಿಯನ್ (Jean-François Champollion) ಅವರು, ಈ ಮೂರೂ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ, ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಭೇದಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಅವರು, ಚಿತ್ರಲಿಪಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ, ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು (phonetic) ಸಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಈ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯು, 'ಈಜಿಪ್ಟಾಲಜಿ' (Egyptology) ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಇದು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಓದಲು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು.