1931-07-13: ಕಾಶ್ಮೀರ ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನ

ಜುಲೈ 13, 1931 ರಂದು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರಂತಮಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. ಅಂದು, ಶ್ರೀನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದ (Central Jail) ಹೊರಗೆ, ಡೋಗ್ರಾ ರಾಜ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸೈನಿಕರು, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ, 22 ಜನರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಈ ದಿನವನ್ನು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ 'ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನ'ವಾಗಿ (Martyrs' Day) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ವ-ಆಡಳಿತದ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಅಬ್ದುಲ್ ಖದೀರ್ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆ. ಖದೀರ್ ಅವರು, ಡೋಗ್ರಾ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರ ವಿರುದ್ಧ, ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹದೊಳಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಜುಲೈ 13 ರಂದು, ಸಾವಿರಾರು ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಕಾರಾಗೃಹದ ಹೊರಗೆ ಜಮಾಯಿಸಿ, ಖದೀರ್ ಅವರ బహిరంగ ವಿಚಾರಣೆಗೆ (public trial) ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಾಗ, ಡೋಗ್ರಾ ಆಡಳಿತದ ಸೈನಿಕರು, ಜನಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಈ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯು, ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ಡೋಗ್ರಾ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರವೇ, ಶೇಖ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅವರು, 'ಆಲ್ ಜಮ್ಮು ಅಂಡ್ ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್' (All Jammu and Kashmir Muslim Conference) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ನಂತರ 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್' (National Conference) ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಯಿತು.

ಜುಲೈ 13 ರ ಈ ಘಟನೆಯು, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜಾಗೃತಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ, ಜುಲೈ 13 ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತವೆ.