ಚನ್ನಬಸವ: ಕಿತ್ತೂರು ದಂಗೆಯ ನಾಯಕನ ನಿಧನ

ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮನ ದತ್ತುಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದ ಚನ್ನಬಸವ, 1824ರ ಕಿತ್ತೂರು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು 1834ರ ಜುಲೈ 10ರಂದು ನಿಧನನಾದನು ಎಂದು ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಿತ್ತೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ ಮಲ್ಲಸರ್ಜನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರು 'ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಕಿತ್ತೂರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವರ ನಿಷ್ಠಾವಂತರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಚನ್ನಬಸವ, ಯುವಕನಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.

1824ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕಿತ್ತೂರು ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಥ್ಯಾಕರೆಯನ್ನು ಕೊಂದವು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತೂರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಬೈಲಹೊಂಗಲದ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚನ್ನಬಸವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಚರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಚನ್ನಬಸವನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಇತರ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಆದರೆ, ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ನಂತರ ಅವನು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನ ಕೊನೆಯುಸಿರಿನವರೆಗೂ ಕಿತ್ತೂರಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಚನ್ನಬಸವನ ಹೋರಾಟವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ.