14 ಜುಲೈ ಕ್ರಾಂತಿ: ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತ್ಯ

ಜುಲೈ 14, 1958 ರಂದು, ಇರಾಕ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ ನಡೆಯಿತು. ಅಂದು, ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಅಬ್ದ್ ಅಲ್-ಕರೀಮ್ ಖಾಸಿಮ್ (Abd al-Karim Qasim) ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಸಲಾಂ ಆರಿಫ್ (Abdul Salam Arif) ನೇತೃತ್ವದ ಇರಾಕಿ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಬಣವು, '14 ಜುಲೈ ಕ್ರಾಂತಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಯನ್ನು (military coup) ನಡೆಸಿತು. ಈ ದಂಗೆಯು, ಬ್ರಿಟನ್-ಸ್ಥಾಪಿತ ಹಾಶಿಮೈಟ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು (Hashemite monarchy) ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ, ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ದಂಗೆಕೋರರು, ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಅಲ್-ರಹಬ್ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ, ಇರಾಕ್‌ನ ಯುವ ರಾಜ IIನೇ ಫೈಸಲ್ (King Faisal II), ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ 'ಅಬ್ದ್ ಅಲ್-ಇಲಾಹ್, ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೂರಿ ಅಸ್-ಸೈದ್ (Nuri al-Said) ಅವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಮರುದಿನ ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಹತ್ಯೆಗೈಯಲಾಯಿತು. ಹಾಶಿಮೈಟ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು, ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ, ಒಂದು ಕೈಗೊಂಬೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಪನಂಬಿಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. 1955 ರಲ್ಲಿ, ಇರಾಕ್ 'ಬಾಗ್ದಾದ್ ಒಪ್ಪಂದ'ಕ್ಕೆ (Baghdad Pact - ನಂತರ CENTO) ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಗಮಾಲ್ ಅಬ್ದೆಲ್ ನಾಸೆರ್ ಅವರ ಪ್ಯಾನ್-ಅರಬ್ (pan-Arab) ಚಳುವಳಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆರಳಿಸಿತ್ತು.

ದಂಗೆಯ ನಂತರ, ಇರಾಕ್ ಅನ್ನು ಗಣರಾಜ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಖಾಸಿಮ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಭೂ-ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ದೇಶದ ತೈಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾದ ಖಾಸಿಮ್ ಮತ್ತು ಆರಿಫ್ ಅವರ ನಡುವೆ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಿಫ್ ಅವರು, ಇರಾಕ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, 'ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್' (United Arab Republic) ಅನ್ನು ಸೇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಖಾಸಿಮ್ ಅವರು ಇರಾಕ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಘರ್ಷವು, ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ದಂಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1968 ರಲ್ಲಿ, ಬಾತ್ ಪಕ್ಷ (Ba'ath Party) ಮತ್ತು ಸದ್ದಾಂ ಹುಸೇನ್ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.