ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ 31 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಅನ್ವೇಷಿಸಿ.
ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
ಬಾಗಲಕೋಟೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು 'ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಬಾದಾಮಿ ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳು, ಕೃಷ್ಣಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ, ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
6593
ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು
- ಕೃಷ್ಣಾ
- ಮಲಪ್ರಭಾ
- ಘಟಪ್ರಭಾ
ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಿನ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಗಳಿವೆ.
ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ವಾತಾವರಣ. ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ (ಮಾರ್ಚ್-ಮೇ) ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಬಿಸಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲ (ಜೂನ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ತರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲ (ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಸುಮಾರು 550-650 ಮಿ.ಮೀ.
ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಬಸಾಲ್ಟ್ ಶಿಲೆಗಳು, ಕಲ್ದಗಿ ಸರಣಿಯ ಮರಳುಗಲ್ಲು, ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಶೇಲ್ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಅಂದಾಜು 16.1823° N ಅಕ್ಷಾಂಶ, 75.6967° E ರೇಖಾಂಶ (ನಗರ ಕೇಂದ್ರ)
ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
- ವಿಜಯಪುರ (ಉತ್ತರ)
- ಕಲಬುರಗಿ (ಈಶಾನ್ಯ - ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಚೆಗೆ)
- ರಾಯಚೂರು (ಪೂರ್ವ - ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಆಚೆಗೆ)
- ಕೊಪ್ಪಳ (ಆಗ್ನೇಯ)
- ಗದಗ (ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ)
- ಬೆಳಗಾವಿ (ಪಶ್ಚಿಮ)
ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 533 ಮೀಟರ್ (1749 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.
ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳು
- ಬಾಗಲಕೋಟೆ
- ಬಾದಾಮಿ
- ಹುನಗುಂದ
- ಮುಧೋಳ
- ಜಮಖಂಡಿ
- ಬೀಳಗಿ
- ಇಳಕಲ್ (ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕು)
- ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ (ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕು)
- ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿ (ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕು)
- ತೆರದಾಳ (ಹೊಸ ತಾಲ್ಲೂಕು)
ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳು
- ಕೃಷಿ (ಜೋಳ, ಕಬ್ಬು, ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಹತ್ತಿ, ತೊಗರಿ)
- ಕೈಗಾರಿಕೆ (ಸಕ್ಕರೆ, ಸಿಮೆಂಟ್, ಗ್ರಾನೈಟ್, ಜವಳಿ)
- ತೋಟಗಾರಿಕೆ (ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ)
- ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ
- ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು
- ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು (ಹಲವಾರು)
- ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು (ಉದಾ: ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಸಿಮೆಂಟ್)
- ಗ್ರಾನೈಟ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು
- ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು (ದಾಲ್ ಮಿಲ್, ಎಣ್ಣೆ ಗಿರಣಿಗಳು)
- ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಗಳು (ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ)
- ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು (ಉದಾ: ಕೂಡಗಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ - ನೆರೆಯ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಈ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ)
ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ಗಳು
- ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಐಟಿ ಪಾರ್ಕ್ಗಳಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇರಬಹುದು.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು
- ಕೈಮಗ್ಗ (ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಗಳು - GI Tag, ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ ಖಣ)
- ಕುಂಬಾರಿಕೆ
- ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ
- ಕಂಬಳಿ ನೇಯ್ಗೆ
- ಕಲ್ಲು ಕೆತ್ತನೆ (ಶಿಲ್ಪಕಲೆ)
ಕೃಷಿ
ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು
- ಜೋಳ (ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆ)
- ಕಬ್ಬು
- ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ
- ಹತ್ತಿ
- ತೊಗರಿ
- ಶೇಂಗಾ
- ಗೋಧಿ
- ಕುಸುಬೆ
- ಈರುಳ್ಳಿ
- ಭತ್ತ (ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ)
ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣು (regur soil) - ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣು, ಮರಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು.
ಕೃಷ್ಣಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ನೆರೆಯ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ), ನಾರಾಯಣಪುರ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ನೆರೆಯ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ) ಮತ್ತು ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ. ಹಲವಾರು ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳು ಸಹ ನೀರಾವರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.
ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳು
- ದ್ರಾಕ್ಷಿ
- ದಾಳಿಂಬೆ
- ನಿಂಬೆ
- ಬಾಳೆಹಣ್ಣು
- ಮಾವು
- ಸಪೋಟ
- ಬೋರೆ ಹಣ್ಣು (ಬೇರ್)
- ಈರುಳ್ಳಿ
- ಟೊಮ್ಯಾಟೊ
- ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ
- ತರಕಾರಿಗಳು
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ಪುನೇರಳೆ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಸುಬಲ್ಲ.
ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ
- ಹೈನುಗಾರಿಕೆ (ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ)
- ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ (ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ)
- ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ
- ಎಮ್ಮೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅದಿರುಗಳು
- ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು (ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ)
- ಡಾಲಮೈಟ್
- ಗ್ರಾನೈಟ್ (ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ)
- ಮರಳುಗಲ್ಲು
- ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು (ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ)
- ಶೇಲ್
- ಸಿಲಿಕಾ ಮರಳು
ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 4-5% ಇರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣದಡಿ ಬೆಳೆಸಿದ ತೋಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಬಾದಾಮಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.
ಕುರುಚಲು ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಸ್ಯವರ್ಗ. ನರಿ, ಮೊಲ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೀಸೃಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಲಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜಲಚರ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ
ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು, ಇತಿಹಾಸದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬೀಡು
ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು
ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ, ಉತ್ತರ (ನಾಗರ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ (ದ್ರಾವಿಡ) ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಗಮ. ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ, ಸಂಗಮೇಶ್ವರ, ಪಾಪನಾಥ, ಕಾಶಿವಿಶ್ವನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.
ಐಹೊಳೆ
ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 125ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹ. ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯ, ಲಾಡ್ ಖಾನ್ ದೇವಾಲಯ, ರಾವಳಫಡಿ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯ, ಮೇಗುತಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.
ಬಾದಾಮಿ
ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜಧಾನಿ. ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಗುಹಾಂತರ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ (ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಜೈನ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಭೂತನಾಥ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥ, ಬಾದಾಮಿ ಕೋಟೆ ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.
ಕೂಡಲಸಂಗಮ
ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳ (ಸಮಾಧಿ). ಸಂಗಮನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಬಸವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು.
ಮಹಾಕೂಟ
ಪ್ರಾಚೀನ ಶೈವ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಮಹಾಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹ. ವಿಷ್ಣು ಪುಷ್ಕರಿಣಿ (ಕಲ್ಯಾಣಿ) ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಾದಾಮಿ ಬಳಿ
ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ಬನಶಂಕರಿಗೆ (ಪಾರ್ವತಿಯ ಅವತಾರ) ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯ. ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ. ಹರಿದ್ರಾ ತೀರ್ಥ (ಕಲ್ಯಾಣಿ) ಇಲ್ಲಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಇತರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು
ಇಳಕಲ್
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕರಡಿಮಜಲು ವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಖಣ (ಕುಪ್ಪಸದ ಬಟ್ಟೆ) ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.
ಶಿವಯೋಗ ಮಂದಿರ, ಬಾದಾಮಿ ಬಳಿ
ವೀರಶೈವ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರ.
ನಾಗನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಾಗರಾಳ
ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯ.
ಚಿಕ್ಕಸಂಗಮ
ಬಸವಣ್ಣನವರು ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನಂಬಿಕೆ.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ವರೆಗೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣವು ತಂಪಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಉತ್ತಮ ಸಮಯ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಲಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗಗಳು
- ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರವಾಸ (ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಮಹಾಕೂಟ)
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ದರ್ಶನ (ಕೂಡಲಸಂಗಮ, ಬನಶಂಕರಿ)
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸ (ಇಳಕಲ್, ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ)
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ
ಹೆಸರಾಂತವಾದುದು
- ಬಾದಾಮಿ, ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು (ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)
- ಕೂಡಲಸಂಗಮ (ಬಸವಣ್ಣನವರ ಐಕ್ಯ ಸ್ಥಳ)
- ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ ಖಣ
- ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ
- ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ
ಕನ್ನಡವು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ. ಜನರು ಕೃಷಿ, ನೇಕಾರಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೀರಶೈವ ಮತ್ತು ದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು.
ವಿಶೇಷ ಆಹಾರಗಳು
- ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಗಾಯಿ ಪಲ್ಯ (ಬದನೆಕಾಯಿ, ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ)
- ಶೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಅಗಸಿ ಚಟ್ನಿ, ಗುರೆಳ್ಳು ಪುಡಿ
- ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕಾಳು ಪಲ್ಯಗಳು
- ಕಡಕ್ ರೊಟ್ಟಿ
- ಗಿರ್ಮಿಟ್ (ಮಂಡಕ್ಕಿ ಒಗ್ಗರಣೆ)
- ಹುರುಳಿ ಸಾರು (ಹೊಲಸು ಸಾರು)
- ಮಡಿಕೆ ಕಾಳು ಉಸಳಿ
ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು
- ಹೋಳಿಗೆ (ಕಡಲೆಬೇಳೆ, ಕಾಯಿ, ಶೇಂಗಾ)
- ಗೋಧಿ ಹುಗ್ಗಿ
- ಸಜ್ಜಕ (ಕೇಸರಿಬಾತ್ ಮಾದರಿ)
- ಅತ್ರಾಸ (ಕಜ್ಜಾಯ)
- ಕರದಂಟು
- ಬೆಲ್ಲದ ಸಜ್ಜಕ
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರು ಪಂಚೆ (ಧೋತಿ) ಮತ್ತು ಶರ್ಟ್ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಲೆಗೆ ಪೇಟ ಅಥವಾ ರುಮಾಲು ಧರಿಸುವುದು ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆಧುನಿಕ ಉಡುಪುಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಹಬ್ಬಗಳು
- ಯುಗಾದಿ
- ದೀಪಾವಳಿ
- ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ
- ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ
- ಕಾರಹುಣ್ಣಿಮೆ
- ಬಸವ ಜಯಂತಿ (ಕೂಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ)
- ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ನೃತ್ಯೋತ್ಸವ (ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ)
- ಬನಶಂಕರಿ ಜಾತ್ರೆ
- ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳು
ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳು
- ಕನ್ನಡ (ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ)
- ಉರ್ದು (ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ)
- ಲಂಬಾಣಿ
ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು
- ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ (ಕೆಲವು ಪರಂಪರೆ)
- ಭಜನೆ ಮತ್ತು ತತ್ವಪದಗಳು
- ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ
- ಸಣ್ಣಾಟ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಾಟ (ಜಾನಪದ ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾರಗಳು)
- ಕೀರ್ತನೆಗಳು
- ಲಾವಣಿ ಪದಗಳು
- ಕರಡಿಮಜಲು
ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು
- ಗೀಗಿ ಪದ
- ಚೌಡಿಕೆ ಪದ
- ಸೋಬಾನೆ ಪದ
- ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ
- ವೀರಗಾಸೆ
- ಕಂಸಾಳೆ
- ಲಂಬಾಣಿ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು
- ಗೊಂದಲಿಗರ ಹಾಡುಗಳು
- ಜೋಗತಿಯರ ನೃತ್ಯ
ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಚರಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆ, ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ, ಶರಣರ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಭಾವ.
ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು
- ಐಹೊಳೆ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
- ಬಾದಾಮಿ ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ
- ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಬಳಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಗಳು.
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
1,889,752 (2011ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ)
68.82% (2011ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ)
ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 984 ಮಹಿಳೆಯರು (2011ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ)
ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಇಳಕಲ್, ರಬಕವಿ-ಬನಹಟ್ಟಿ, ಜಮಖಂಡಿ, ಮುಧೋಳ ನಗರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ನಗರೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು. 2011ರ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ. 31.63% ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಬಾದಾಮಿ (ವಾತಾಪಿ) ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು, ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಹೊಯ್ಸಳರು, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು, ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1997 ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಗಣನೆ
ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಬಾದಾಮಿ ರಾಜಧಾನಿ. ಐಹೊಳೆ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.
ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆ.
ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ.
ಬಸವಣ್ಣನವರಿಂದ ಕೂಡಲಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ವಚನ ಚಳುವಳಿ.
ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆ.
ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ಪ್ರಭಾವ.
ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಜಾಮರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆ (ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಭಾಗ).
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ.
ವಿಶಾಲ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ (ಕರ್ನಾಟಕ) ಸೇರ್ಪಡೆ (ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ).
ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಚನೆ.
ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು
ವರ್ಗಗಳು
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆ
ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ
ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು
- ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
- ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ (BVVS) ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
- ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ (ತೋಟಗಾರಿಕಾ ವಿ.ವಿ. ಅಂಗ)
- ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (ಧಾರವಾಡ ಕೃಷಿ ವಿ.ವಿ. ಅಂಗ)
ಕಾಲೇಜುಗಳು
- ಬಸವೇಶ್ವರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು (BEC), ಬಾಗಲಕೋಟೆ
- ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಎಚ್.ಎಸ್.ಕೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
- ಬಸವೇಶ್ವರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
- ಸಂಗನಬಸವೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಇಳಕಲ್
- ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜುಗಳು (ಪ್ರತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ)
ಸಾರಿಗೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ NH-52 (ಹಳೆಯ NH-13: ಮಂಗಳೂರು-ಶೋಲಾಪುರ) ಮತ್ತು NH-50 (ಹಳೆಯ NH-218: ಬೀದರ್-ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ) ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ವಾಯುವ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (NWKRTC) ಉತ್ತಮ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಬಾಗಲಕೋಟೆ (BGK) ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಬೆಂಗಳೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಸೊಲ್ಲಾಪುರ, ಗದಗ, ವಿಜಯಪುರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಾದಾಮಿ (BDM), ಮುಧೋಳ (MUDHL - ಹಾಲ್ಟ್), ಆಲಮಟ್ಟಿ (LMT - ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆ) ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು.
ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (HBX) (ಸುಮಾರು 130-150 ಕಿ.ಮೀ) ಮತ್ತು ಬೆಳಗಾವಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (IXG) (ಸುಮಾರು 150-170 ಕಿ.ಮೀ).
ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಗಳು:
- ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಲ್ಲಾ ಜಾಲತಾಣ (bagalkot.nic.in)
- ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಗಣತಿ ವರದಿಗಳು (2011 ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅಂದಾಜುಗಳು)
- ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಹಿತಿ (karnatakatourism.org)
- ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು
- ಪ್ರಮುಖ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು
- ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಮಾಹಿತಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ವಿಶೇಷ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪುಟಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆನಂದಿಸಿ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳು & ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ
ನದಿಗಳ ಹರಿವು, ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು & ಜಲಪಾತಗಳ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆ
ಕೃಷ್ಣಾ, ಕಾವೇರಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಶರಾವತಿ, ನೇತ್ರಾವತಿ ಹಾಗೂ ಕಾಳಿ ನದಿಗಳ ನಕ್ಷೆ, ಕೆ.ಆರ್.ಎಸ್, ಆಲಮಟ್ಟಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಜೋಗ, ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಜಲಪಾತಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಚಯ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ & ಪರಂಪರೆ
ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಗಳು & ಗಿರಿಧಾಮಗಳ ನಕ್ಷೆ
ಹಂಪಿ, ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡು, ಬಾದಾಮಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಗೋಕರ್ಣ, ಮುಳ್ಳಯ್ಯನಗಿರಿ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ 25+ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿ.ಐ ಟ್ಯಾಗ್ (GI Tags) ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲೇ #1 ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
ಮೈಸೂರು ರೇಷ್ಮೆ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆ, ಧಾರವಾಡ ಪೇಡ, ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆ, ಬ್ಯಾಡಗಿ ಮೆಣಸು ಹಾಗೂ ಕೂರ್ಗ್ ಕಾಫಿ ಮುಂತಾದ 45+ ಜಿ.ಐ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ನಕ್ಷೆ.